BOEKEN

2025. Samen met Hans Timmerman: Luftwaffe-experimenten bij de Oude Haven. Het mysterie van het Würzburg Riese radarapparaat aan de Arnhemse Rijn. Uitgeverij Parkstraat.
* BESTEL
* MEER INFO
Lang bleef het een mysterie: het imposante Würzburg Riese-radarapparaat aan de Rijn bij Arnhem. Waarom stond het daar, wie bediende het, en wat gebeurde er omheen? In dit boek duiken Martijn Reinders en Hans Timmerman diep in archieven om deze vragen te beantwoorden. Ze plaatsen het apparaat in een groter, vrijwel onzichtbaar strijdtoneel: de technologische oorlogsvoering van de Luftwaffe. Arnhem bleek een knooppunt. Radarposten, peilstations (Teerose), de commandobunker Diogenes en Fliegerhorst Deelen vormden samen een complex netwerk dat cruciaal was voor de Duitse luchtverdediging. Aan de hand van gedetailleerd onderzoek reconstrueren de auteurs de rol van het Arnhemse radarapparaat binnen dit systeem. De resultaten bieden nieuwe, fascinerende inzichten in de verborgen geschiedenis van de luchtstrijd boven Nederland.
Artikel in De Gelderlander, 1 oktober 2025.
'De kracht van dit boek ligt in de samensmelting van lokale Arnhemse historie in het grotere Europese strijdtoneel (…) De diepe analyse over de radarinstallatie geeft een beter beeld van de luchtoorlog die plaatsvond boven het Noord-Europese continent. Het laat zien hoe de Duitse bezetter met geavanceerde technieken aan het werk ging om het geallieerde luchtoverwicht het hoofd te bieden. Het boek is niet alleen voor Arnhem en omstreken een toevoeging aan de geschiedenis gedurende de Tweede Wereldoorlog en zonder meer een aanrader voor lezers die geïnteresseerd zijn in de luchtoorlog boven Nederland.'
- Arnhems Historisch Tijdschrift, december 2025.

2024. Feldluftmunitionslager 15/VI. Het Duitse 'bommenbos' tussen Groesbeek en Mook tijdens de Tweede Wereldoorlog 1942-1944. Reinders Erfgoed. (eerste druk uitverkocht).
Over het Rijk van Nijmegen tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn boekenkasten vol geschreven. Het is befaamd door de geallieerde luchtlandingen tijdens operatie Market Garden en de grootschalige aanval richting het Rijnland van operatie Veritable. Maar in de jaren daarvoor had de Duitse luchtmacht (Luftwaffe) in de bossen tussen het Gelderse Groesbeek en Limburgse Mook een groot munitiedepot ingericht, iets wat veel minder bekend is. Bij veel omwonenden is dit ‘bommenbos’ wel bekend, maar veel details zijn vooralsnog niet eerder gepubliceerd. Wat was precies de functie en wat voor munitie lag er opgeslagen, en voor welke eenheden? Wie werkten er, wat waren hun achtergronden? Hoe zagen zij eruit? Op basis van niet eerder geraadpleegde, originele Duitse bronnen wordt in dit rijkelijk geïllustreerde boek een reconstructie gemaakt van het leven en werken in het Feldluftmunitionslager 15/VI. Ook wordt een licht geworpen op de gebeurtenissen op 17 september 1944 in het depot, van Duitse zijde bezien.
'Het resultaat is een prima boek waarin alle aspecten van het Feldluftmunitionslager 15/VI aan bod komen, inclusief enkele vondstcomplexen die een blik werpen op het dagelijks leven van het (vaak oudere) personeel. Een bronnenverantwoording, vele illustraties en goede kaarten maken het geheel compleet.'
- Bulletin (SGLO), september 2024

2024. V-wapens op Fliegerhorst Deelen? Een zoektocht naar de inzet van geheime wapens en andere fenomenen op het Duitse vliegveld bij Arnhem in de laatste maanden van de Tweede Wereldoorlog. Reinders Erfgoed. BESTEL
Een ontdekkingstocht naar fenomenen op het verlaten vliegveld Deelen bij Arnhem (1944-1945). Bevat veel nieuwe informatie en exclusief beeldmateriaal, inclusief handige kaart met locaties.

2023. Drie schwere Flak-Stellungen op de hei bij Arnhem. Vergeten archeologische oorlogsresten op schrift. Reinders Erfgoed. BESTEL
Interessant voor de Luftwaffe in de regio Arnhem/Deelen-geïnteresseerde. Overzicht van de minder bekende Duitse luchtafweerstellingen (Flak) in de omgeving van Arnhem, als onderdeel van het ‘ensemble Deelen’. Bevat veel niet eerder gepubliceerde detailinformatie. Voorschot op toekomstig, uitgebreider onderzoek.

2020. Oorlog in Lingezegen. Sporen uit de bodem van het front tussen Arnhem en Nijmegen. Greenhouse Advies bv. (eerste en tweede druk uitverkocht).
In de jaren ’90 begon het gebied tussen Arnhem en Nijmegen steeds voller te raken. Als tegenhanger werd een groene bufferzone aangewezen. Dit is het huidige Park Lingezegen: een veelzijdig gebied van ruim 1.700 hectare dat grenst aan Arnhem-Zuid, Huissen, Elst en Bemmel en doorloopt tot aan Nijmegen-Lent. Het is anno 2020 een dorado van woongenot, recreatie, speelplezier en natuurschoon. De Tweede Wereldoorlog heeft hier echter een vernietigende werking gehad. Deze gevechten hebben lange tijd in de schaduw gestaan van de wereldberoemde Slag om Arnhem en operatie ‘Market Garden’, maar doen hier wat betreft menselijk leed en materiële schade niet voor onder.
In het najaar van 1944 werden Elst en het tegenwoordige Lingezegen het brandpunt in een bloedige strijd. De massaal oprukkende geallieerden uit het zuiden troffen tussen Rijn en Waal een grote Duitse oppositie. De Linge markeerde hierna nog maandenlang de scheidslijn tussen bezet en bevrijd gebied. Het park kreeg te maken met beschietingen, vernielingen, plunderingen en duizenden doden: dienstplichtigen, beroepsmilitairen maar ook onschuldige burgers en zelfs kindsoldaten.
Met de aanleg van Park Lingezegen en nieuwbouwwijken als Schuytgraaf, Westeraam, Visveld en De Stelt kwamen tijdelijk de littekens uit deze tijd weer naar boven. Bij de archeologische en explosievenonderzoeken werden niet alleen talloze voorwerpen gevonden van wapens, munitie, militaire uitrusting en persoonlijke voorwerpen. Tevens zijn enkele tientallen vermiste soldaten teruggevonden, zowel Britten als Duitsers. Een deel van hen heeft door het onderzoek van de Bergings- en Identificatiedienst van de Koninklijke Landmacht een naam, een gezicht en rustplaats (terug) gekregen. In dit boek worden hun verhalen voor het eerst gepresenteerd.
Oorlog in Lingezegen is een oorlogsboek geschreven met een archeologische bril. De grote lijnen van militaire bewegingen worden afgewisseld met persoonlijke en lokale verhalen verteld aan de hand van de in de bodem gevonden objecten. Deze vondsten geven een indringend beeld van de volledige vijf oorlogsjaren in Park Lingezegen.

2018. Verstoven verleden. Verhalen achter archeologische vondsten van de Atlantikwall in Zuid-Holland (samen met Nick Warmerdam & Jeroen Rijpsma).
Verstoven Verleden neemt de lezer mee langs de verborgen geschiedenis van de Atlantikwall in Zuid-Holland. Aan de hand van meer dan zestig archeologische vondsten worden de sporen van de Duitse kustverdediging tot leven gewekt. Elk object vertelt een eigen verhaal over de mensen die de Atlantikwall bouwden, er dienden, vochten, ontspanning zochten of na de oorlog de achtergebleven materialen een nieuwe bestemming gaven.
In dit rijk geïllustreerde boek van 144 pagina's zijn de vondsten ondergebracht in vijf thema's: stellingbouw, dagelijkse dienst, oorlogsgeweld, vrije tijd en vermaak en hergebruik. Tientallen unieke en veelal niet eerder gepubliceerde historische foto's plaatsen de archeologische ontdekkingen in hun historische context en geven een indringend beeld van het dagelijks leven in en rond de Atlantikwall.
Verstoven Verleden biedt meer dan een overzicht van bijzondere vondsten. Het boek geeft tevens een inkijk in het werk van de archeoloog en laat zien hoe het bodemarchief nieuwe inzichten oplevert in een van de grootste militaire verdedigingswerken van de Tweede Wereldoorlog. De inleiding schetst zowel de geschiedenis van de Atlantikwall in Zuid-Holland als de ontwikkeling van het archeologisch onderzoek dat de afgelopen decennia heeft geleid tot talloze nieuwe ontdekkingen. Zo wordt duidelijk hoe alledaagse voorwerpen uit de bodem uitgroeien tot tastbare getuigen van een oorlog die nog altijd zichtbaar aanwezig is in het landschap.
Het boek vormt samen met de gelijknamige reizende expositie een uitnodiging om de Atlantikwall met nieuwe ogen te bekijken. Verstoven Verleden laat zien dat achter iedere vondst een menselijk verhaal schuilgaat en maakt de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog op een toegankelijke, archeologische en persoonlijke manier beleefbaar.
RESEARCH/BIJDRAGEN
Van Ginkel, E., 2020. Beladen bos. Het munitiedepot van Hoog Soeren 1941 – 2020, SPA Uitgevers, Zwolle (research: archiefonderzoek, archeologische begeleiding). INFO
Jacobs, I., 2018. De Brug. De oude Rijnbrug van Arnhem, WBooks, Zwolle (research/redactie: hoofdstuk Tweede Wereldoorlog). INFO
Midden, L. van, 2018. Rijksmonumenten in Lent, de rivierkazematten (Stichting Valkhofbunker) (bijdrage: paragraaf inscripties en graffiti in kazemat Lent-Oost).
Smole, L., 2018. Musis Sacrum. Archeologische begeleiding van de sloop van de theaterzaal aan de achterzijde ten behoeve van nieuwbouw (Archeologisch Rapport Arnhem 99), gemeente Arnhem (bijdrage: paragraaf historie, waaronder Tweede Wereldoorlog).
ARTIKELEN (selectie)
2025. Erfgoed Magazine: Wie bepaalt de waarde? Archeologie van de Tweede Wereldoorlog (samen met A. Cruysheer & N. Warmerdam).
2024. Arnhems Historisch Tijdschrift: Archeologie in de Slag om Arnhem.
2023. Online: Leftovers at the battlefield. Pieces of French Flak guns at Arnhem (onderdeel van De Luftwaffe op de Veluwezoom).
2020. Old Ni-js. Lijfblad van de Heemkundekring Bergh: Montferland in het voorjaar van 1945 & Archeologisch onderzoek naar de Kochbunkers (tweeluik).
2019. Strijdigheden 3 congresbundel: Villa Heselbergh: enkele voorlopige resultaten van het archeologisch onderzoek op een Duits hoofkwartier in Arnhem.
2018. Online: Luftwaffe-experiments on the Veluwe moraines in the Netherlands: archaeology of Teerose III (onderdeel van De Luftwaffe op de Veluwezoom).
2017. Journal of Conflict Archaeology: Towards an archaeology and geography of WW2 German munitions storage sites in northwest Europe (samen met Passmore, Capps Tunwell & Harrison).
2017. Conflict in Contact V congresbundel: Luftwaffe-experimenten op de Veluwse stuwwal: historie en archeologie van Teerose III
2017. Arnhems Historisch Tijdschrift: De Nederlandse, Duitse en Canadese verkeersbruggen van Arnhem.
2017. Terugblik 40-45: Het Duitse munitiedepot bij Apeldoorn.
2017. Online: De Tweede Wereldoorlog in de regio van AWN afdeling 17: Zuid-Veluwe en Oost-Gelderland.
2016. Terugblik 40-45: Duitse buitmunitie in Nederland. Deel 2. Archeologische vondsten als voorbeeld van buitmunitie: het Nederlandse 7,5cm Flak Vickers geschut bij de Wehrmacht.
2015. Terugblik 40-45: Duitse buitmunitie in Nederland. Deel 1. Een inleiding tot de buitmunitie gebruikt in Nederland door de Duitse krijgsmacht tijdens de Tweede Wereldoorlog.
2014. Westerheem: Archeologie van het militaire achterland. Een case study met voorlopige resultaten van het munitiedepot bij Apeldoorn.
2014. Terugblik 40-45: Het lot van villa De Boschhoeve.
2014. Online: Tastbare overblijfselen van strijd bij het Museum Arnhem. Een fotoverslag.
2013. Archeobrief: Conflictarcheologie in Nederland. De potentie van een thematische, diachrone benadering van sporen van oorlog en geweld (samen met Kok, Beckers, Van Doesburg, Parlevliet, Visser & Vos).
RAPPORTEN
(niet actueel)
2023. Archeologisch onderzoek vliegtuigberging te Glanerbrug, gemeente Enschede(Greenhouse Advies).
2021. Archeologisch onderzoek bij de berging van een Messerschmitt aan de Oude Vechtsteeg te Dalfsen (Greenhouse Advies).
2019. Archeologisch onderzoek bij een bunker uit de Eerste Wereldoorlog in het Bergherbos, gemeente Montferland (Greenhouse Advies).
2018. Luftwaffe-experimenten op de Veluwe. Archeologie van Teerose III. Het rapport.
2018. Archeologische waardering van Duitse Kochbunkers in het Bergherbos, gemeente Montferland (Greenhouse Advies).
2018. Inventarisatie en analyse van bronnen van militaire sporen uit de Eerste Wereldoorlog in het Bergherbos en op de Eltenberg, gemeente Montferland en Stadt Emmerich am Rhein (Dld.) (Greenhouse Advies).
2018: Historie en archeologie van schuttersputten langs de Oorsprongbeek in Oosterbeek (AWN, afdeling 17, Werkgroep WO2).
2017: Een Duitse jager in een weiland. Archeologische begeleiding van de berging van de Messerschmitt Bf109G-6 aan de Oude Zwolseweg in Wenum-Wiesel (gemeente Apeldoorn) (gemeente Apeldoorn, samen met Parlevliet).
2016: Kochbunkers in de tuin van Museum Arnhem. Een historisch onderzoek naar en archeologische waarneming van resten uit de laatste fase van de Tweede Wereldoorlog (AWN, afdeling 17, Werkgroep WO2).
2014-2017: Archeologische begeleiding explosievenopsporing in Hoog Soeren, gemeente Apeldoorn (diverse jaarrapporten voor gemeente Apeldoorn, samen met Parlevliet).
SCRIPTIE
2023. An Archaeology of the Battle of Arnhem. The potential of an interdisciplinary approach on consulting the World War 2 soil archive (master thesis Universiteit Leiden).
2012. “Ik maak mij groote zorgen over de behandeling van dit mooie gebied”. Een cultuurhistorisch en archeologisch onderzoek naar het Duitse Munitionslager tijdens de Tweede Wereldoorlog in Hoog Soeren, gemeente Apeldoorn (bachelorscriptie Saxion Hogescholen).
2012. Het Luftminenlager van Fliegerhorst Deelen. Een veldbezoek aan een voormalig munitiedepot behorende bij het Duitse militaire vliegveld in het huidige park De Hoge Veluwe (bijlage bij scriptie).
2012. Bouwbiografie in het voormalig Munitionslager te Hoog Soeren. Een bouwbiografisch locatieonderzoek (samen met Wijnen, bijlage bij scriptie).